مجله سلامت
علت کمر درد در هنگام دراز کشیدن چیست؟
کمردرد که در هنگام دراز کشیدن یا خواب شبانه تشدید میشود، برای بسیاری از افراد نگران کننده و آزاردهنده است، زیرا انتظار میرود بدن در حالت استراحت فشار کمتری را تحمل کند. با این حال، در وضعیت خواب، نحوه توزیع نیرو در مهرهها و دیسکها تغییر میکند و اگر ستون فقرات حمایت مناسبی نداشته باشد یا زمینهای مانند گرفتگی عضلات، التهاب مفاصل، بیرون زدگی دیسک یا کمردردهای التهابی وجود داشته باشد، درد ممکن است دقیقا در همین حالت بیشتر احساس شود.
بنابراین تشخیص درست علت، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در اغلب موارد مشکل ساده و قابل کنترل است، اما گاهی نیز میتواند نشانه یک بیماری باشد که نیازمند بررسی دقیقتر است. در ادامه این مقاله از طب ماهان، علتهای شایع و مهم کمردرد هنگام دراز کشیدن به صورت علمی و قابل فهم توضیح داده میشود و در کنار آن، راهکارهای کاربردی برای کاهش درد و انتخاب وضعیت خواب مناسب ارائه خواهد شد.
انواع کمردرد هنگام دراز کشیدن
کمردردی که در حالت درازکش بروز میکند یا تشدید میشود، یک الگوی واحد ندارد و میتواند به شکلهای متفاوتی ظاهر شود. تشخیص این الگوها کمک میکند حدس اولیه درباره منشأ درد دقیقتر باشد؛ زیرا برخی علتها بیشتر در خواب شبانه تشدید میشوند، برخی در یک وضعیت خاص مثل طاق باز یا پهلو، و برخی با علائم عصبی یا التهابی همراه هستند. تغییر توزیع فشار روی ستون فقرات در حالت خواب، نقش مهمی در این تفاوتها دارد.
درد فقط هنگام خواب شبانه
در این حالت، فرد در طول روز کمردرد قابل توجهی ندارد اما شبها پس از دراز کشیدن یا هنگام خواب درد آغاز یا شدیدتر میشود. این الگو غالباً به عوامل مرتبط با خواب مانند تشک و بالش نامناسب، وضعیت غلط خواب، یا خستگی، اسپاسم و گرفتگی عضلانی پس از فعالیت روزانه مربوط است. با این حال، اگر درد شبانه ثابت و پیشرونده باشد یا فرد را از خواب بیدار کند، باید علل التهابی یا مشکلات جدیتر نیز در نظر گرفته شود.
درد در حالت طاق باز
کمردرد در وضعیت طاق باز معمولا به علت افزایش قوس کمری یا نبود حمایت کافی زیر زانوها و گودی کمر ایجاد میشود. در افراد دارای بیرون زدگی دیسک، آرتروز مفاصل مهرهای یا کوتاهی عضلات خم کننده لگن، خوابیدن به پشت میتواند فشار را در بخش پایینی کمر بیشتر کند و درد را تشدید سازد. گذاشتن بالش زیر زانوها در بسیاری از موارد باعث کاهش فشار و تسکین درد میشود و نشان میدهد که منشأ درد غالبا مکانیکی است.
اگر مشکل بیرون زدگی دیسک کمر دارید، مقاله روش صحیح خوابیدن با فتق دیسک کمر را مطالعه کنید.
درد در حالت خواب به پهلو
دردی که هنگام خوابیدن به پهلو بیشتر میشود، اغلب با نحوه قرارگیری لگن و شانهها و میزان تراز بودن ستون فقرات مرتبط است. اگر بالش مناسب بین زانوها قرار نگیرد یا تشک باعث فرو رفتن بیش از حد لگن شود، ستون فقرات به سمت یک انحراف جانبی میرود و فشار نامتقارن روی مهرهها و عضلات ایجاد میکند. این وضعیت میتواند درگیری مفصل ساکروایلیاک، دردهای عضلانی یک طرفه، یا تحریک دیسک را تشدید کند.
اگر شما با کمردرد سیاتیکی مواجه هستید، پیشنهاد میکنیم مقاله روش صحیح خوابیدن برای کاهش درد سیاتیکی را مطالعه کنید.
درد همراه با سفتی صبحگاهی
وجود سفتی قابل توجه در صبح، به ویژه اگر بیش از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول بکشد و با حرکت بهتر شود، الگوی کمردرد التهابی را مطرح میکند. در این شرایط، درد معمولاً پس از استراحت طولانی تشدید میشود و با فعالیت روزانه کاهش مییابد. بیماریهایی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان یا سایر انواع اسپوندیلوآرتریتها میتوانند چنین الگویی ایجاد کنند و نیازمند بررسی تخصصی هستند.
درد همراه با تیر کشیدن به باسن یا پا
اگر کمردرد در حالت درازکش همراه با انتشار درد به باسن، پشت ران یا ساق باشد، معمولاً منشأ عصبی مطرح میشود. بیرون زدگی دیسک، تنگی کانال یا التهاب عصب سیاتیک از علل شایع این الگو هستند. در برخی افراد، به ویژه روی تشکهای نرم، خوابیدن باعث افزایش فشار روی مسیر عصب شده و درد تیرکشنده را تشدید میکند. همراهی با گزگز، بی حسی یا ضعف عضلانی، اهمیت این الگو را بیشتر میسازد و ممکن است نیاز به ارزیابی دقیقتر داشته باشد.
چه علائمی نشان می دهد کمردرد هنگام خواب جدی است؟
در بیشتر موارد، کمردردی که در حالت درازکش یا هنگام خواب احساس میشود منشأ مکانیکی یا عضلانی دارد و با اصلاح وضعیت خواب و درمانهای ساده بهبود مییابد؛ با این حال، برخی نشانهها وجود دارند که میتوانند احتمال یک مشکل جدیتر را مطرح کنند و در صورت مشاهده آنها، ارزیابی پزشکی نباید به تعویق بیفتد.
مهمترین علائم هشدار شامل درد شبانه شدید و مداومی است که با تغییر وضعیت بهتر نمیشود یا فرد را از خواب بیدار میکند، سفتی صبحگاهی طولانی که بیش از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه ادامه دارد و با حرکت کاهش مییابد (به ویژه در سنین جوانتر و با سابقه طولانی درد)، وجود تب، لرز، تعریق شبانه یا کاهش وزن غیرقابل توجیه، سابقه ضربه مهم یا پوکی استخوان با احتمال شکستگی مهره، و همچنین علائم عصبی پیشرونده مانند ضعف پا، بیحسی گسترده، گزگز شدید یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع است.
همراهی این نشانهها با کمردرد شبانه میتواند به نفع عللی مانند عفونت ستون فقرات، بیماریهای التهابی روماتیسمی، تومورها یا فشار شدید بر ریشههای عصبی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
درمان کمردرد هنگام دراز کشیدن
درمان کمردردی که در حالت درازکش تشدید میشود، باید بر پایه علت زمینهای آن انجام گیرد؛ زیرا این الگو میتواند ناشی از عوامل سادهای مانند اسپاسم عضلات و تشک نامناسب باشد یا به مشکلاتی مانند درگیری دیسک، التهاب مفاصل و کمردردهای التهابی مرتبط شود. در اغلب موارد، ابتدا درمانهای محافظه کارانه و اصلاح عادتهای خواب توصیه میشود و تنها در صورت تداوم علائم یا وجود نشانههای هشدار، درمانهای تخصصیتر مطرح خواهد شد.
اصلاح وضعیت خواب و تجهیزات خواب
انتخاب تشک با سفتی متوسط و بالش مناسب، و همچنین اصلاح حالت خواب (مانند خواب به پهلو با بالش بین زانوها یا خواب طاق باز با بالش زیر زانوها) باعث کاهش فشار روی مهرهها و دیسکها میشود. در بسیاری از افراد، همین تغییرات ساده شدت درد شبانه را کم میکند و نشان میدهد منشأ درد غالباً مکانیکی است.
گرما درمانی و کاهش اسپاسم عضلانی
گرمای سطحی یکنواخت میتواند موجب افزایش خون رسانی، شل شدن عضلات و کاهش درد شود. شواهد بالینی نشان میدهد گرما درمانی، به ویژه در کمردردهای حاد یا تحت حاد، کاهش کوتاه مدت درد و بهبود عملکرد را به دنبال دارد. استفاده از کمپرس گرم یا پدهای حرارتی در ساعات قبل از خواب، در صورت نبود منع پزشکی، روشی کم خطر و کاربردی است.
استفاده از کمربند طبی
کمربندهای طبی کمری در برخی افراد، به ویژه در دورههای درد حاد یا هنگام تشدید درد در شب، با محدود کردن حرکات دردزا و افزایش حس حمایت در ناحیه کمر میتوانند به کاهش علائم کمک کنند. مرورهای علمی نشان میدهند کمربندهای کمری ممکن است برای برخی بیماران به عنوان درمان کمکی مفید باشند، هرچند اثر آنها معمولاً متوسط است و نباید جایگزین تمرین و اصلاح الگوی حرکتی شود.
اگر کمربند طبی دارای قابلیت ایجاد حرارت یکنواخت باشد، اثرات گرما درمانی نیز به این حمایت اضافه میشود و میتواند اسپاسم و درد شبانه را کاهش دهد. درباره کمربندهایی که از امواج القایی یا میدانهای الکترومغناطیسی استفاده میکنند، مطالعاتی وجود دارد که به بهبود درد در برخی بیماران اشاره کردهاند، اما شواهد هنوز یکدست و قطعی نیست و این روش باید به عنوان مکمل درمانی و نه درمان اصلی در نظر گرفته شود.
کمربند زیپاور SiePower
پایان کمردرد با کمربند طبی برقی زیپاور (SiePower) که یک نوع کمربند طبی است که برای حمایت از کمر و کاهش دردهای مربوط به مشکلات ستون فقرات طراحی شده است. این کمربند به طور خاص برای افرادی که از درد کمر رنج میبرند یا برای کسانی که فعالیتهای فیزیکی سنگین انجام میدهند مفید است. جهت دریافت مشاوره رایگان فرم زیر را تکمیل کنید.
تمرین های کششی و تقویتی ملایم
کششهای ملایم قبل از خواب و برنامه تقویت عضلات مرکزی بدن، به کاهش فشار روی دیسکها و مفاصل کمری کمک میکند و احتمال عود درد شبانه را کم مینماید. این تمرینها باید متناسب با علت درد انتخاب شوند و در صورت وجود درد تیرکشنده شدید یا علائم عصبی، زیر نظر متخصص انجام گیرند.
درمان دارویی و فیزیوتراپی در صورت نیاز
در صورت شدید بودن درد یا تداوم آن بیش از چند روز، پزشک ممکن است داروهای ضدالتهاب یا شل کننده عضلانی تجویز کند. اگر درد مزمن یا عودکننده باشد، فیزیوتراپی، درمانهای دستی، و اصلاح الگوی حرکتی معمولاً مؤثرترین مسیر درمانی به شمار میآیند.
جمع بندی
کمردرد هنگام دراز کشیدن بیشتر به علت تغییر فشار روی مهرهها و دیسکها در وضعیت خواب ایجاد میشود و اغلب منشأ مکانیکی دارد؛ مانند تشک یا بالش نامناسب، وضعیت غلط خواب، اسپاسم عضلات، یا تشدید درد دیسک و مفاصل کمری. الگوی درد و علائم همراه به تشخیص کمک میکند و در بیشتر موارد با اصلاح وضعیت خواب، گرما درمانی، تمرینهای ملایم و در صورت نیاز کمربند طبی و فیزیوتراپی قابل کنترل است. اگر درد شبانه شدید و پایدار باشد یا با علائم هشدار عصبی و عمومی همراه شود، ارزیابی پزشکی ضرورت دارد.