مجله سلامت
7 علت درد پا از زانو به پایین + تشخیص و درمان خانگی
درد پا از زانو به پایین یکی از شکایات شایع بیماران است که میتواند هنگام راه رفتن، خوابیدن، بالا رفتن از پله یا حتی در حالت استراحت بروز کند. این نوع درد گاهی منشا مفصلی دارد و از مشکلاتی مانند آرتروز یا التهاب مینیسک ناشی میشود و گاهی به دلیل درگیری اعصاب، تاندونها یا ضعف گردش خون به سمت ساق و مچ پا انتشار پیدا میکند. شناخت دقیق علت درد، سریعترین مسیر برای انتخاب درمان موثر و جلوگیری از مزمن شدن مشکل است. در این مقاله با شایعترین علل درد پا از زانو به پایین، علائم هشدار، روشهای تشخیص و جدیدترین راهکارهای درمان و کنترل درد آشنا میشوید تا بتوانید بهتر وضعیت زانوی خود را مدیریت کنید.
درد پا از زانو به پایین نشانه چیست؟
وقتی درد از ناحیه زانو به سمت ساق یا مچ پا منتشر میشود، معمولا به این معناست که یا منشا درد در خود مفصل زانو است و به پایین پا ارجاع پیدا میکند یا اینکه اعصاب و بافتهای مسیر ساق درگیر شدهاند. در بسیاری از بیماران، مشکلاتی مانند آرتروز، التهاب مینیسک یا تاندونها باعث درد ارجاعی میشود، یعنی محل آسیب زانو است اما درد تا ساق احساس میشود. در برخی موارد نیز درد ناشی از فشار روی عصبها (مثل سیاتیک یا عصب پرونئال) یا اختلالات گردش خون است که باعث درد، گزگز، بیحسی یا ضعف عضلانی در ناحیه زیر زانو میشود. به همین دلیل انتشار درد به پایین پا یک هشدار مهم است و باید جدی گرفته شود، زیرا میتواند از یک التهاب ساده تا یک آسیب عصبی پیشرونده را نشان دهد.
علل شایع درد پا از زانو به پایین
انتشار درد از زانو به ساق و مچ پا میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. برخی از این مشکلات منشا مفصلی دارند و برخی به اعصاب، تاندونها یا جریان خون مربوط میشوند. مهمترین علل عبارتند از:
۱. آرتروز زانو
وقتی غضروف مفصل زانو دچار ساییدگی میشود، درد آن میتواند به ساق پا ارجاع پیدا کند. آرتروز زانو معمولا همراه با خشکی مفصل و درد بیشتر هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله است.
اگر صبحها یا پس از نشستن طولانی احساس خشکی در مفصل دارید، پیشنهاد میکنیم مقاله دلایل مهم خشکی زانو را مطالعه کنید تا با عوامل اصلی این مشکل و روشهای پیشگیری از آن آشنا شوید.
۲. پارگی یا التهاب مینیسک
آسیب مینیسک باعث درد نقطهای در خط مفصلی زانو میشود و این درد ممکن است به پایین پا انتشار پیدا کند. قفل شدن زانو یا درد هنگام چرخش از علائم رایج آن است. اگر میخواهید با نشانهها و تفاوتهای بین پارگی و التهاب مینیسک بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله علائم پارگی مینیسک زانو را مطالعه کنید.
۳. التهاب تاندونها (تاندونیت)
التهاب تاندونهای اطراف زانو، مخصوصا تاندون کشکک یا تاندون پشت ران، میتواند باعث درد تیرکشنده به سمت ساق شود. این مشکل بیشتر در ورزشکاران و افرادی که زیاد پله میروند دیده میشود.
۴. سندروم پِس اَنسرینوس (Pes Anserine)
این عارضه به دلیل التهاب تاندونهای قسمت داخلی زانو ایجاد میشود و درد آن اغلب به سمت ساق پا، مخصوصا بخش داخلی، کشیده میشود. لمس این ناحیه معمولا بسیار دردناک است.
۵. مشکلات عصبی (مثل سیاتیک یا فشردگی عصب پرونئال)
اگر درد همراه با گزگز، بیحسی یا تیر کشیدن باشد، معمولا پای عصب در میان است. در این حالت درد از زانو پایینتر رفته و حتی تا مچ یا کف پا ادامه مییابد. اگر نمیدانید تفاوت بین دیسک کمر و سیاتیک در چیست و هرکدام چه علائمی دارند، پیشنهاد میکنیم مقاله تفاوت دیسک کمر با سیاتیک را بخوانید تا درک دقیقتری از منشا درد و مسیر درمان پیدا کنید.
۶. مشکلات عروقی و ضعف گردش خون
ورید واریسی، لخته خون یا ضعف در گردش خون میتواند باعث درد، سنگینی، ورم یا تغییر رنگ پا از زانو به پایین شود. این نوع درد اغلب با ایستادن طولانی تشدید میشود.
۷. آسیبهای عضلانی یا کشیدگی ناشی از ورزش
دویدن روی سراشیبی، پرشهای مکرر یا فشار بیش از حد به ساق میتواند درد را از اطراف زانو به سمت پایین پا منتشر کند.
علائم خطر که نباید نادیده گرفته شوند
گاهی درد پا از زانو به پایین صرفا یک التهاب خفیف یا کشیدگی ساده است، اما در برخی موارد این درد نشانه یک مشکل جدیتر میباشد. اگر یک یا چند مورد از علائم زیر را تجربه میکنید، لازم است وضعیت را جدیتر بگیرید و در اولین فرصت با متخصص ارتوپدی یا پزشک مربوطه مشورت کنید:
- درد شدید و مداوم هنگام راه رفتن یا استراحت: اگر درد بهقدری شدید است که مانع راه رفتن یا خواب میشود، احتمال آسیب جدیتر وجود دارد.
- تورم یکطرفه و ناگهانی ساق یا مچ پا: تجمع ناگهانی مایع یا ورم زیاد در یک پا میتواند نشانه التهاب شدید، پارگی بافتی یا حتی مشکلات عروقی باشد.
- گزگز، بیحسی یا تیر کشیدن تا کف پا: این علائم اغلب با مشکلات عصبی مانند سیاتیک یا فشردگی عصب مرتبط است و نباید نادیده گرفته شود.
- قرمزی، گرمی و درد شدید به لمس: این موارد میتواند نشانه التهاب پیشرونده، عفونت یا بورسیت باشد.
- قفلشدن زانو یا ناتوانی در صافکردن کامل پا: این علامت معمولا به آسیب مینیسک یا مشکل مکانیکی داخل مفصل اشاره دارد.
- تغییر رنگ پا (کبود شدن یا رنگپریدگی غیرطبیعی): این حالت میتواند نشانه اختلال در خونرسانی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
اگر هرکدام از این علائم را تجربه میکنید، بهتر است زمان را از دست ندهید و با متخصص مشورت کنید. میتوانید از خدمات مشاوره ارتوپدی رایگان استفاده کنید تا وضعیت زانوی شما توسط تیم متخصص بررسی و راهنمایی مناسب ارائه شود.
مشاوره ارتوپدی رایگان
جهت مشاوره ارتوپدی رایگان فرم زیر را پرکنید و دکمه ارسال را بزنید. مشاورین ما در اسرع وقت با شما تماس خواهند گرفت.
روشهای تشخیص درد پا از زانو به پایین
برای تشخیص علت انتشار درد از زانو به پایین، پزشک ابتدا با بررسی علائم، الگوی درد و سابقه حرکتی بیمار، منشا مشکل را حدس میزند و سپس در صورت نیاز از روشهای تکمیلی استفاده میکند. هدف تشخیص، مشخصکردن این است که درد منشا مفصلی دارد، عضلانی است، عصبی است یا از مشکلات عروقی ناشی شده است.
- معاینه فیزیکی و تستهای ارتوپدی: پزشک با لمس نواحی مختلف ساق و زانو، بررسی دامنه حرکت، تستهای مینیسک و رباطها و چک کردن محل درد میتواند منبع احتمالی درد را مشخص کند. این مرحله تعیین میکند که آیا مشکل از مفصل زانو است یا به عضلات و اعصاب مرتبط میشود.
- تصویربرداری (X-Ray / MRI): عکس ساده برای بررسی آرتروز، آسیب استخوانی یا تغییرات مفصلی استفاده میشود. اگر احتمال پارگی مینیسک، التهاب تاندون یا آسیب رباط وجود داشته باشد، MRI دقیقترین روش برای بررسی بافتهای نرم است. اگر نتیجهی امآرآی زانوی خود را در اختیار دارید و میخواهید تفسیر تخصصی و دقیق آن را دریافت کنید، میتوانید از خدمات تحلیل رایگان عکس امآرآی استفاده کنید تا وضعیت مفصل و بافتهای نرم شما بهصورت کامل بررسی شود.
- سونوگرافی: برای مشاهده التهاب تاندونها، بورس یا تجمع مایع در کنار زانو و ساق کاربرد دارد و در برخی موارد جایگزین مقرونبهصرفه MRI محسوب میشود.
- ارزیابی عصبی (در صورت علائم گزگز یا بیحسی): اگر درد همراه با تیر کشیدن، بیحسی یا گزگز باشد، احتمال درگیری اعصاب مطرح میشود و ممکن است پزشک تستهای عصبی یا نوار عصب را درخواست کند تا درگیری عصب سیاتیک یا پرونئال بررسی شود.
- ارزیابی عروقی (در صورت ورم یا تغییر رنگ): وقتی علائم به گردش خون مربوط باشد، پزشک با سونوگرافی داپلر یا آزمایشهای مربوطه وضعیت رگها را بررسی میکند.
روشهای درمان و کنترل درد پا از زانو به پایین
برای آشنایی با روشهای جامعتر کاهش التهاب و تقویت مفصل، پیشنهاد میکنیم مقاله درمان زانو درد را مطالعه کنید. درمان این نوع درد بستگی به علت آن دارد، اما هدف نهایی در همه موارد کم کردن التهاب، کاهش فشار روی مفصل و بافتها، و تقویت عضلات پا برای جلوگیری از بازگشت درد است. در ادامه کاربردیترین و رایجترین روشهای درمانی را معرفی میکنیم:
استراحت و کاهش فشار روی پا
در فاز درد حاد، بهترین اقدام کاهش فعالیتهای تشدیدکننده مثل پله زیاد، دویدن، چمباتمه یا ایستادن طولانی است. استراحت نسبی به بافتهای ملتهب فرصت ترمیم میدهد.
کمپرس سرد در دردهای التهابی و استفاده از گرما در دردهای مزمن
برای ۷۲ ساعت اول، یخگذاری روزی ۲ تا ۳ بار (هر بار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه) به کاهش التهاب کمک میکند. بعد از فروکش التهاب، استفاده از گرما باعث افزایش گردش خون و رفع خشکی مفصل میشود.
اگر به دنبال راهکارهای ساده و خانگی بیشتری برای تسکین درد زانو هستید، پیشنهاد میکنیم مقاله درمان زانو درد در خانه را بخوانید تا با روشهای موثر و ایمن دیگر نیز آشنا شوید.
زانوبند و ساپورتهای طبی
استفاده از زانوبند طبی و حمایتی بهویژه در آرتروز، التهاب تاندون و دردهای ناشی از فعالیت، میتواند فشار روی مفصل را کاهش داده و درد را در هنگام راه رفتن کمتر کند. انتخاب زانوبند مناسب، برای بسیاری از بیماران یکی از مؤثرترین روشهای کنترل درد است.
زانوبند زیمکس SieMAX
یکی از عملکردهای اصلی زانوبندهای زیمکس، درمان مشکلات زانو، حمایت و ثبات مفصل زانو است. با استفاده از زانوبند زیمکس در حین فعالیتهای بدنی یا در دورههای ایستادن طولانی، میتوانید خطر فشار بیش از حد و کشیدگی بر روی زانو را کاهش دهید. جهت دریافت مشاوره رایگان فرم زیر را تکمیل کنید.
داروهای ضدالتهاب و مکملها
پزشک ممکن است برای کنترل التهاب از داروهای ضدالتهاب (NSAIDs)، پمادهای موضعی یا گاهی مکملهایی مانند گلوکوزآمین و MSM استفاده کند. این روش بیشتر برای کنترل علائم است و باید همراه با اصلاح سبک زندگی باشد.
فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی
تمرینات کششی برای تاندونها و تقویت عضلات ران، چهارسر و ساق پا یکی از کلیدیترین بخشهای درمان است. این تمرینات فشار وارده به زانو را کاهش میدهند و از بازگشت درد جلوگیری میکنند. اگر مطمئن نیستید کدام تمرین برای وضعیت زانوی شما مناسبتر است، میتوانید از خدمات مشاوره فیزیوتراپی رایگان استفاده کنید تا تمرینات و برنامهی بهبودی متناسب با شرایط خود را دریافت کنید.
کنترل وزن و اصلاح سبک زندگی
اضافهوزن یکی از مهمترین عوامل تشدید درد از زانو به پایین است. حتی کاهش ۳ تا ۵ کیلو وزن میتواند فشار قابلتوجهی از روی مفصل بردارد. اجتناب از دو زانو نشستن، استفاده از کفش مناسب و گرم نگه داشتن زانو نیز بسیار کمککننده است.
درمانهای تخصصی در موارد شدید
وقتی درد با درمانهای اولیه کنترل نشود، پزشک ممکن است تزریق داخل مفصل، درمانهای هدفمندتر یا در موارد خاص جراحی (برای پارگیهای شدید مینیسک یا مشکلات عصبی و تعویض مفصل زانو) را پیشنهاد دهد.
جمعبندی
درد پا از زانو به پایین معمولا نشانه یک مشکل مفصلی، عضلانی، عصبی یا عروقی است و اگر به موقع شناسایی و درمان نشود میتواند به دردهای مزمن و محدودیت حرکتی منجر شود. شناخت علت، نخستین و مهمترین قدم در درمان است و با معاینه، تصویربرداری و اصلاح سبک زندگی میتوان مسیر بهبود را کوتاهتر کرد. در اغلب موارد ترکیب استراحت نسبی، کمپرس مناسب، تمرینات تقویتی، استفاده از زانوبند حمایتی و درمانهای فیزیوتراپی میتواند درد را کنترل کرده و عملکرد پا را به حالت طبیعی بازگرداند. با مدیریت درست و رسیدگی به علائم هشدار، میتوان از انتشار درد و آسیبهای ثانویه جلوگیری کرد و کیفیت زندگی را به شکل قابلتوجهی بهبود بخشید.
سوالات متداول
علت درد پا از زانو به پایین در زنان چیست؟
درد پا از زانو به پایین در زنان معمولا به دلیل عواملی مانند آرتروز زودهنگام، مشکلات هورمونی (بهویژه پس از ۴۰ سالگی)، کف پای صاف، اضافهوزن و التهاب تاندونها رخ میدهد. استفاده از کفش نامناسب و ایستادن طولانیمدت نیز در میان زنان بسیار شایع است و میتواند باعث انتشار درد به سمت ساق و مچ پا شود. در صورتی که درد همراه با ورم یا تیر کشیدن باشد، احتمال مشکلات عروقی یا عصبی نیز باید بررسی شود.
اگر میخواهید بدانید چرا احتمال بروز آرتروز در زنان بیشتر است و چه عواملی در بروز زودهنگام آن نقش دارند، پیشنهاد میکنیم مقاله علت آرتروز زانو در زنان را مطالعه کنید.
علت درد پا از زانو به پایین در جوانی چیست؟
در جوانان، این نوع درد بیشتر به علت آسیبهای ورزشی، کشیدگی عضلات، التهاب تاندون، تمرینات پر فشار، اختلال در راستای پاها یا سندرمهای ناشی از استفاده بیش از حد (Overuse) بهوجود میآید. نشستنهای طولانیمدت، بازیهای سنگین، و گرم نکردن بدن قبل از ورزش از دلایل رایج این مشکل در جوانی هستند. اگر با استراحت و تمرینات کششی درد بهبود پیدا نکرد، احتمال آسیب مینیسک یا تاندونیت باید بررسی شود.
در برخی موارد، این دردها میتوانند نشانهای از شروع آرتروز زودرس باشند. برای آشنایی با عوامل و نشانههای اولیه، پیشنهاد میکنیم مقاله علت و علائم آرتروز زانو در جوانی را مطالعه کنید.
علت درد پا از زانو به پایین پای راست چیست؟
وقتی درد فقط در پای راست احساس میشود، معمولا عامل مشکل موضعی است؛ مانند التهاب مینیسک، آسیب رباط، سندرم پسآنسرینوس یا فشردگی عصب پرونئال در همان پا. در برخی بیماران، درد ممکن است از زانو شروع شده و به ساق پا تیر بکشد. اگر علاوه بر درد، بیحسی یا گزگز نیز وجود داشته باشد، احتمال درگیری عصبی مطرح میشود و نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
علت درد پا از زانو به پایین پای چپ چیست؟
درد پا از زانو به پایین در پای چپ نیز معمولا از مشکلات مفصل زانو، التهاب تاندونها، آرتروز یا فشارهای حرکتی ناشی میشود. تفاوتی میان پای چپ و راست از نظر علت اصلی وجود ندارد، اما اگر درد یکطرفه همراه با ورم، قرمزی یا سنگینی ساق باشد، باید علتهای عروقی هم در نظر گرفته شود. دردهای عصبی که از کمر به پا انتشار پیدا میکنند، ممکن است فقط یک پا را درگیر کنند و منجر به درد تیرکشنده از زانو به پایین شوند.
منابع:
https://www.webmd.com/pain-management/lower-leg-pain-causes-and-treatments
https://amitsharmamd.com/resources/leg-pain-between-knee-and-ankle/
https://www.medi.de/en/diagnosis-treatment/knee-pain/pes-anserinus-syndrome/
https://arthritiskneepain.com/wellness-blog/pain-in-both-legs-from-knees-down/