مجله سلامت
علائم دیسک کمر خطرناک چیست؟ (5 علامت هشداردهنده دیسک کمر)
بیشتر اوقات دیسک کمر با علائم خفیف مثل کمردرد یا گزگز پا شروع میشود و با درمانهای ساده و درمان های خانگی دیسک کمر قابل کنترل است. اما همیشه هم ماجرا به این سادگی نیست. در برخی موارد، دیسک میتواند به حدی به اعصاب نخاعی فشار بیاورد که جان و کیفیت زندگی فرد را به خطر بیندازد. در این شرایط علائمی ظاهر میشوند که باید آنها را جدی گرفت، چون نشان میدهند بیماری وارد مرحله خطرناک شده و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. شناخت این نشانهها مثل چراغ قرمز عمل میکند؛ اگر به موقع متوجهشان شوید، میتوانید جلوی آسیب دائمی به نخاع و اعصاب را بگیرید. در ادامه با مهمترین علائم دیسک کمر خطرناک آشنا میشویم.
دیسک کمر چه موقع خطرناک است؟
در بیشتر افراد، دیسک کمر فقط باعث کمردرد یا علائم خفیف در پاها میشود و با درمانهای ساده قابل کنترل است. اما زمانی که بیرونزدگی دیسک فشار شدیدی روی اعصاب نخاعی وارد کند، اوضاع متفاوت خواهد بود. در این حالت بیمار با علائمی مواجه میشود که نشاندهنده آسیب جدی و نیاز فوری به درمان پزشکی است. این علائم شامل بیاختیاری ادرار یا مدفوع، بیحسی گسترده در اطراف نشیمنگاه، ضعف شدید پاها یا درد غیرقابلتحمل هستند. چنین وضعیتی ممکن است در اثر پیشرفت بیماری یا بیتوجهی به علائم اولیه رخ دهد.
برای درک بهتر این موضوع، پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله دیسک کمر چیست را مطالعه کنید تا با ساختار دیسک و نحوه ایجاد این عارضه آشنا شوید. سپس بهتر متوجه میشوید چرا در برخی شرایط این بیماری میتواند خطرناک و حتی اورژانسی باشد.
علائم دیسک کمر خطرناک
همهی نشانههای دیسک کمر جدی نیستند، اما بعضی علائم میتوانند هشدار دهند که بیماری وارد مرحله خطرناک شده است. در این شرایط مراجعه فوری به پزشک ضروری است تا از آسیب دائمی جلوگیری شود.
در ویدیو زیر درباره علائم دیسک کمر به طور خلاصه صحبت شده، میتوانید قبل از خواندن ادامه مقاله ویدیو زیر را ببینید.
۱. بیاختیاری ادرار و مدفوع
یکی از واضحترین و جدیترین نشانههای خطرناک دیسک کمر، اختلال در کنترل مثانه و روده است. بیمار ممکن است نتواند ادرار یا مدفوع خود را نگه دارد، یا برعکس اصلاً قادر به دفع نباشد. این وضعیت به دلیل فشاری است که دیسک بیرونزده روی دستهای از اعصاب حیاتی در پایین ستون فقرات وارد میکند؛ حالتی که در پزشکی به آن «سندروم دماسب» گفته میشود. اگر این علامت ظاهر شود، یک اورژانس پزشکی محسوب میشود و معمولاً نیاز به جراحی فوری دارد. بیتوجهی به آن میتواند باعث آسیب دائمی به اعصاب و مشکلات غیرقابلبرگشت شود. برای آشنایی با مواردی که نیاز به جراحی دیسک کمر اجتنابناپذیر است، پیشنهاد میکنیم مقاله چه موقع دیسک کمر احتیاج به عمل دارد را مطالعه کنید.
۲. بیحسی گسترده در ناحیه نشیمنگاه و بین پاها
یکی دیگر از علائم بسیار خطرناک دیسک کمر، بیحسی در ناحیه نشیمنگاه، اطراف باسن و بین پاهاست. این علامت که در پزشکی به آن saddle anesthesia گفته میشود، به دلیل فشار شدید دیسک بر روی اعصاب اصلی پایین کمر ایجاد میشود. بیمار احساس میکند حس طبیعی در این بخش از بدنش از بین رفته یا کاهش پیدا کرده است؛ گویی روی یک صندلی نشسته اما هیچ حسی در آن ناحیه ندارد.
این علامت بسیار هشداردهنده است، چون نشان میدهد اعصاب مسئول کنترل مثانه، روده و اندامهای تحتانی به شدت تحت فشار هستند. اگر به موقع درمان نشود، میتواند به مشکلات دائمی مثل بیاختیاری یا اختلالات حرکتی منجر شود. بنابراین، مشاهده چنین حالتی نیازمند مراجعه فوری و اورژانسی به پزشک است.
۳. ضعف شدید یا ناگهانی پاها
ضعف در پاها میتواند یکی از نشانههای خفیف دیسک کمر باشد، اما اگر این ضعف به صورت شدید یا ناگهانی بروز کند، نشانهای از خطر جدی است. بیمار ممکن است متوجه شود که توانایی راه رفتن را از دست داده، پایش بهطور غیرمنتظره “خالی میکند” یا حتی ایستادن روی پنجه و پاشنه غیرممکن شده است. این وضعیت نشان میدهد که فشار دیسک بر روی عصبها به حدی رسیده که انتقال پیام عصبی به عضلات مختل شده است.
چنین حالتی در صورت بیتوجهی میتواند باعث آسیب دائمی به اعصاب و از دست رفتن توان حرکتی شود. به همین دلیل، ضعف ناگهانی یا شدید در پاها یک علامت اورژانسی است که نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارد. برای آشنایی بیشتر با نشانههای درگیری پاها میتوانید مقاله علائم دیسک کمر در پاها را مطالعه کنید.
۴. درد غیر قابل تحمل و مداوم
کمردرد در بیشتر موارد قابل کنترل است و با استراحت یا مصرف داروهای ساده کاهش پیدا میکند. اما اگر درد بهقدری شدید باشد که هیچ مسکنی اثر نکند، شب و روز بیمار را مختل کند و اجازهی خواب یا انجام کارهای روزمره را ندهد، این میتواند نشانهای از دیسک کمر خطرناک باشد.
این نوع درد معمولاً به دلیل فشاری است که دیسک بیرونزده بهطور مداوم بر عصبها وارد میکند. گاهی درد آنقدر شدید میشود که بیمار توان نشستن، ایستادن یا حتی دراز کشیدن را از دست میدهد. تفاوت این حالت با دردهای معمولی در این است که بهبود موقت یا لحظهای وجود ندارد و شدت درد رو به افزایش است.
چنین وضعیتی هشدار میدهد که مشکل از مرحلهی قابلکنترل گذشته و نیاز به بررسی فوری پزشکی و حتی اقدامات جدیتر مثل تزریق یا جراحی وجود دارد.
۵. از دست رفتن کنترل حرکتی و تعادل
یکی دیگر از علائم دیسک کمر خطرناک، ناتوانی در کنترل حرکات و از دست دادن تعادل بدن است. در این حالت بیمار هنگام راه رفتن احساس میکند پاها با هم هماهنگ نیستند، تعادلش بههم میخورد یا حتی ناگهان زمین میخورد. بعضی افراد گزارش میدهند که پایشان مدام به زمین گیر میکند یا در حین راه رفتن بهطور ناگهانی “خالی میکند”.
این مشکل معمولاً به دلیل فشار شدید دیسک بر اعصاب حرکتی رخ میدهد و اگر به موقع درمان نشود، میتواند به ضعف دائمی یا فلج بخشی از اندام تحتانی منجر شود. تفاوت این علامت با خستگی یا ضعف ساده در این است که کاملاً غیرقابل کنترل و پیشرونده است و فعالیتهای روزمره مثل راه رفتن، بالا رفتن از پله یا حتی ایستادن طولانی را تقریباً غیرممکن میکند.
به همین دلیل، مشاهده چنین وضعیتی یک زنگ خطر جدی است و بیمار باید بدون تأخیر به پزشک متخصص مراجعه کند تا جلوی عوارض دائمی گرفته شود.
جمعبندی
بیشتر علائم دیسک کمر خفیف یا قابلکنترل هستند، اما در برخی شرایط بیماری وارد مرحلهای میشود که دیگر نمیتوان با استراحت یا درمان خانگی آن را مدیریت کرد. نشانههایی مثل بیاختیاری ادرار و مدفوع، بیحسی گسترده در نشیمنگاه، ضعف شدید یا ناگهانی پاها، درد غیرقابلتحمل و مداوم و از دست رفتن کنترل حرکتی و تعادل زنگ خطر جدی محسوب میشوند. این علائم نشان میدهند که اعصاب نخاعی به شدت تحت فشار قرار گرفتهاند و در صورت بیتوجهی، احتمال آسیب دائمی وجود دارد. بنابراین در صورت بروز چنین نشانههایی، مراجعه فوری به پزشک متخصص ضروری است تا بهترین درمان در کوتاهترین زمان انجام شود.