علائم دیسک کمر چیست؟ از کمردرد ساده تا نشانه‌های خطرناک

علائم دیسک کمر می‌توانند از یک کمردرد ساده شروع شوند و تا دردهای تیرکشنده در پا، گزگز، بی‌حسی یا حتی ضعف عضلانی ادامه پیدا کنند. دلیلش این است که دیسک‌های بین‌مهره‌ای ستون فقرات درست در کنار اعصاب مهم قرار دارند و وقتی بیرون‌زده یا پاره می‌شوند، روی این اعصاب فشار می‌آورند. همین فشار است که باعث می‌شود فرد گاهی علاوه بر کمردرد، در پاها هم درد یا بی‌حسی حس کند. نکته مهم اینجاست که همه کمردردها دیسک نیستند، اما شناخت علائم دقیق می‌تواند کمک کند افراد به‌موقع به پزشک مراجعه کنند و جلوی پیشرفت بیماری و عوارض جدی‌تر را بگیرند. در این مقاله به زبان ساده و کاربردی، رایج‌ترین نشانه‌های دیسک کمر را بررسی می‌کنیم. قبل از ادامه، پیشنهاد می‌کنیم برای درک بهتر ساختار و علت بروز این عارضه، مقاله‌ دیسک کمر چیست را بخوانید.

در ویدئوی زیر، به‌صورت خلاصه و تصویری، با مهم‌ترین علائم دیسک کمر و تفاوت آن با سایر انواع کمردرد آشنا می‌شوید. دیدن این ویدئو قبل از مطالعه‌ی ادامه‌ی مقاله به شما کمک می‌کند درک بهتری از نحوه‌ی بروز این علائم داشته باشید.

۱. کمردرد

اصلی‌ترین نشانه دیسک کمر، کمردرد مداوم است. این درد معمولاً در ناحیه پایین کمر (ناحیه کمری) احساس می‌شود و بسته به شدت آسیب دیسک، می‌تواند خفیف یا بسیار شدید باشد.

کمردرد ناشی از دیسک، اغلب با فعالیت‌هایی مثل نشستن طولانی‌مدت، خم شدن به جلو، بلند کردن اجسام یا حتی سرفه و عطسه بدتر می‌شود. بعضی بیماران می‌گویند صبح‌ها بعد از بیدار شدن دردشان بیشتر است و با کمی حرکت و گرم شدن بدن بهتر می‌شود. در برخی موارد، درد ممکن است به صورت تیر کشنده یا سوزشی باشد و حتی به باسن یا ران هم سرایت کند. اگر می‌خواهید با نشانه‌های اولیه و علائم دیسک کمر خفیف بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را نیز مطالعه کنید.

نکته مهم این است که همه کمردردها به معنای دیسک کمر نیستند. گاهی گرفتگی عضلات کمر یا مشکلات ساده‌تر هم می‌توانند چنین دردی ایجاد کنند. اما اگر کمردرد شما طولانی شد، شدت گرفت یا همراه با علائم دیگری مثل گزگز و ضعف در پاها بود، احتمال دیسک کمر بسیار بالاتر می‌رود و باید بررسی پزشکی انجام شود.

۲. درد سیاتیکی (انتشار درد به پا)

یکی از شاخص‌ترین علائم دیسک کمر، دردی است که از کمر شروع می‌شود و به سمت پا کشیده می‌شود؛ این درد به نام سیاتیک شناخته می‌شود. علت آن فشار دیسک بیرون‌زده بر روی عصب سیاتیک است؛ عصبی که از پایین ستون فقرات شروع می‌شود و مسیرش را از باسن تا پشت ران و ساق پا ادامه می‌دهد.

درد سیاتیکی معمولاً به صورت تیز، سوزشی یا شبیه برق گرفتگی توصیف می‌شود. بیماران می‌گویند این درد گاهی آن‌قدر شدید است که اجازه راه رفتن یا حتی نشستن طولانی را نمی‌دهد. نکته مهم این است که درد سیاتیکی معمولاً در یک پا حس می‌شود، اما در موارد شدیدتر ممکن است هر دو پا درگیر شوند.

این درد بسته به محل درگیری دیسک می‌تواند در نقاط مختلف پا احساس شود: در ران، ساق، پاشنه یا حتی انگشتان. شدت آن هم معمولاً با خم شدن به جلو، نشستن طولانی، عطسه یا سرفه بدتر می‌شود، چون فشار روی دیسک افزایش پیدا می‌کند.

شاید برایتان سوال باشد که فرق دیسک کمر با سیاتیک چیست؟ برای دریافت پاسخ این سوال مهم حتماً مقاله لینک شده را مطالعه کنید.

۳. بی‌حسی و گزگز در پاها

یکی دیگر از علائم شایع دیسک کمر، بی‌حسی، گزگز یا مورمور شدن پاهاست. این علامت به دلیل فشار دیسک بیرون‌زده روی ریشه‌های عصبی ایجاد می‌شود. وقتی عصب تحت فشار قرار می‌گیرد، پیام‌های عصبی به‌درستی منتقل نمی‌شوند و فرد حس غیرطبیعی مثل خواب‌رفتگی یا سوزن‌سوزن شدن را تجربه می‌کند.

محل بی‌حسی بستگی به دیسکی دارد که درگیر شده است. برای مثال:

• اگر دیسک L4 آسیب دیده باشد، ممکن است بی‌حسی در جلوی ران یا ساق ایجاد شود.
• درگیری دیسک L5 بیشتر به بی‌حسی در انگشت شست پا منجر می‌شود.
• دیسک S1 معمولاً باعث بی‌حسی در انگشت کوچک یا کناره پا می‌شود.

بیماران اغلب این احساس را شبیه “خواب رفتن طولانی پا” توصیف می‌کنند. نکته مهم این است که اگر این بی‌حسی یا گزگز دائمی یا رو به شدت باشد، می‌تواند نشانه آسیب جدی‌تری به عصب باشد و نیاز به مراجعه سریع به پزشک دارد.

اگر می‌خواهید بیشتر با نشانه‌هایی مثل درد، بی‌حسی و گزگز در پاها آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله علائم دیسک کمر در پاها را بخوانید.

۴. ضعف عضلانی در پاها

وقتی دیسک بیرون‌زده فشار زیادی روی عصب وارد می‌کند، پیام عصبی به‌درستی به عضلات نمی‌رسد. نتیجه این است که بیمار دچار ضعف عضلانی می‌شود. این ضعف بیشتر در پاها بروز می‌کند و می‌تواند باعث شود فرد نتواند مثل قبل راه برود یا کارهای روزمره انجام دهد.

مثلاً بعضی بیماران متوجه می‌شوند که بالا رفتن از پله برایشان سخت شده، یا موقع راه رفتن روی پاشنه یا پنجه‌ی پا توان کافی ندارند. در بعضی موارد حتی پا “خالی می‌کند” و فرد احساس می‌کند تعادلش به هم می‌خورد. این علامت نشانه‌ی مهمی است چون می‌تواند به معنای آسیب جدی عصب باشد و اگر به‌موقع درمان نشود، احتمال باقی ماندن مشکل حرکتی وجود دارد.

۵. کاهش دامنه حرکتی کمر

یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به دیسک کمر، محدود شدن حرکات ستون فقرات است. بیمار احساس می‌کند نمی‌تواند به‌راحتی خم شود، بچرخد یا حتی صاف بایستد. انجام فعالیت‌های ساده مثل بستن بند کفش، برداشتن وسیله‌ای از زمین یا حتی نشستن طولانی برایش سخت و دردناک می‌شود. دلیل این مشکل آن است که بیرون‌زدگی دیسک با فشار بر عصب‌ها و ایجاد التهاب، باعث می‌شود عضلات اطراف کمر سفت شوند و بدن برای محافظت از ناحیه آسیب‌دیده، دامنه حرکت را محدود کند.

خبر خوب این است که با انجام تمرینات کششی و اصلاح سبک زندگی، می‌توان این خشکی و محدودیت حرکتی را تا حد زیادی کاهش داد. همان‌طور که در مقاله درمان دیسک کمر در منزل توضیح داده‌ایم، تمرینات ساده و تغییرات کوچک در زندگی روزمره می‌تواند به بازگشت تدریجی دامنه حرکتی کمک کند و فرد دوباره بتواند فعالیت‌های عادی‌اش را انجام دهد.

۶. گرفتگی و اسپاسم عضلات کمر یا پا

یکی دیگر از نشانه‌های آزاردهنده دیسک کمر، گرفتگی یا اسپاسم ناگهانی عضلات است. این حالت معمولاً در ناحیه کمر، باسن یا حتی ساق پا رخ می‌دهد. عضلات به طور ناگهانی سفت و منقبض می‌شوند و درد شدیدی ایجاد می‌کنند که گاهی بیمار را از خواب هم بیدار می‌کند. علت این اسپاسم‌ها آن است که وقتی دیسک به عصب فشار می‌آورد، بدن به شکل طبیعی برای محافظت از ستون فقرات واکنش نشان می‌دهد و عضلات اطراف را منقبض می‌کند.

گرچه اسپاسم عضلات در بسیاری از بیماران به صورت خفیف و گذرا دیده می‌شود، اما اگر این گرفتگی‌ها مداوم و شدید باشند، می‌توانند نشانه‌ای از پیشرفت بیماری باشند. در چنین شرایطی بهتر است فرد بررسی دقیق‌تری انجام دهد، زیرا این وضعیت می‌تواند جزو علائم دیسک کمر خطرناک محسوب شود و نیاز به اقدام فوری پزشکی داشته باشد.

۷. درد بدترشونده با حرکات خاص

بیماران مبتلا به دیسک کمر معمولاً متوجه می‌شوند که دردشان همیشه یکسان نیست، بلکه با برخی حرکات یا شرایط خاص تشدید می‌شود. برای مثال نشستن طولانی‌مدت یکی از اصلی‌ترین محرک‌هاست، چون در این وضعیت بیشترین فشار روی دیسک‌های کمری وارد می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود کارمندانی که ساعت‌ها پشت میز می‌نشینند، درد بیشتری تجربه کنند.

از طرف دیگر، حرکاتی مثل خم شدن ناگهانی به جلو، بلند کردن اجسام سنگین، عطسه یا حتی سرفه می‌توانند درد را به شکل چشمگیری بدتر کنند. دلیلش این است که این حرکات باعث افزایش فشار داخل دیسک می‌شوند و در نتیجه فشار بیشتری به عصب وارد می‌شود.

این ویژگی یکی از تفاوت‌های مهم بین کمردرد ساده عضلانی و درد ناشی از دیسک کمر است. درد عضلانی معمولاً با استراحت و آرامش بهبود پیدا می‌کند، اما در دیسک کمر بسیاری از حرکات روزمره خودشان به محرک درد تبدیل می‌شوند. بنابراین اگر فردی متوجه شد دردش به طور مشخص با این حرکات شدت می‌گیرد، باید احتمال وجود دیسک کمر را جدی بگیرد.

۸. تغییر در الگوی راه رفتن

در مراحل پیشرفته‌تر دیسک کمر، فرد ممکن است متوجه تغییر در نحوه راه رفتن خود شود. این تغییر معمولاً به دلیل ترکیبی از درد، ضعف عضلانی و بی‌حسی در پاها اتفاق می‌افتد. بیمار حس می‌کند پاها هماهنگ حرکت نمی‌کنند، یکی از پاها هنگام قدم برداشتن می‌لنگد یا حتی گاهی پایش روی زمین کشیده می‌شود. در برخی موارد هم فرد نمی‌تواند مدت طولانی بدون احساس خستگی یا درد شدید راه برود.

نکته مهم این است که تغییر در الگوی راه رفتن همیشه به معنای پیشرفت شدید بیماری نیست؛ گاهی در مراحل اولیه و همراه با علائم دیسک کمر خفیف هم دیده می‌شود. اما اگر این تغییر پایدار و رو به شدت باشد، می‌تواند نشانه‌ای از آسیب جدی‌تر به اعصاب باشد و نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد.

جمع‌بندی

علائم دیسک کمر می‌توانند از یک کمردرد ساده شروع شوند و به مرور با نشانه‌هایی مثل درد تیرکشنده به پا (سیاتیک)، بی‌حسی و گزگز، ضعف عضلانی، گرفتگی، محدود شدن حرکات و حتی تغییر در الگوی راه رفتن ادامه پیدا کنند. شدت این علائم به محل و میزان بیرون‌زدگی دیسک بستگی دارد؛ گاهی خفیف و گذرا هستند و گاهی آن‌قدر شدید می‌شوند که انجام کارهای روزمره را مختل می‌کنند. تشخیص به‌موقع و توجه به این نشانه‌ها، کلید جلوگیری از پیشرفت بیماری و انتخاب درمان مناسب است.