مجله سلامت
خطرناک ترین نوع روماتیسم کدام است؟ بررسی انواع روماتیسم
روماتیسم نامی کلی برای گروهی از بیماریهای التهابی و خودایمنی است که میتوانند مفاصل، عضلات، تاندونها و حتی اندامهای داخلی را درگیر کنند. برخی از انواع آن تنها با درد و محدودیت حرکتی خفیف همراهاند، اما بعضی دیگر میتوانند عواقب جدی و تهدیدکنندهای برای سلامتی داشته باشند. شناخت اینکه کدام نوع روماتیسم خطرناکتر است اهمیت زیادی دارد، زیرا آگاهی زودهنگام و شروع درمان بهموقع میتواند از آسیبهای جبرانناپذیر به مفاصل یا اندامهای حیاتی پیشگیری کند.
روماتیسم یا بیماریهای روماتیسمی چیست؟
روماتیسم در واقع اصطلاحی است که به گروه بزرگی از بیماریهای التهابی و خودایمنی اطلاق میشود؛ بیماریهایی که بیش از هر چیز مفاصل، استخوانها، عضلات و تاندونها را درگیر میکنند، اما در برخی موارد میتوانند اندامهای حیاتی بدن را نیز تحت تاثیر قرار دهند. واژه روماتیسم از کلمه یونانی “rheuma” به معنای حرکت گرفته شده است و همین نشان میدهد که این بیماریها ارتباط تنگاتنگی با سیستم حرکتی و اسکلتی دارند.
علت دقیق بروز بیماریهای روماتیسمی هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آنها نقش دارند. برای نمونه، برخی ویروسها مانند ویروس اپشتین–بار به عنوان محرک بروز بیماری لوپوس (SLE) شناخته میشوند.
نشانههای رایج روماتیسم عبارتاند از:
- درد مداوم در مفاصل، استخوانها و عضلات
- تورم و التهاب مفاصل
- خشکی و کاهش تحرک عضلات یا مفاصل
- خستگی شدید و گاهی تب بالا
- کاهش وزن ناخواسته
تا امروز بیش از ۲۰۰ نوع بیماری روماتیسمی شناسایی شده است که بسیاری از آنها ماهیتی التهابی و خودایمنی دارند؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه بافتهای خود فرد را بیگانه تلقی کرده و به آنها حمله میکند. از میان انواع شناختهشده، بیماریهایی مانند روماتوئید آرتریت، لوپوس، اسپوندیلیت آنکیلوزان، اسکلرودرمی و آرتریت پسوریاتیک از مهمترین و اثرگذارترین اشکال روماتیسم در جهان هستند.
با توجه به طیف وسیع این بیماریها، پاسخ به پرسش «خطرناکترین نوع روماتیسم کدام است؟» ساده نیست. با این حال، برخی از آنها مانند لوپوس سیستمیک (SLE)، روماتوئید آرتریت و اسکلرودرمی به دلیل درگیری اندامهای حیاتی و کاهش کیفیت و طول عمر بیماران، در دسته خطرناکترین انواع روماتیسم قرار میگیرند.
خطرناکترین نوع روماتیسم
روماتیسم طیف گستردهای از بیماریهای التهابی و خودایمنی را شامل میشود، اما برخی از آنها به دلیل درگیری اندامهای حیاتی و تاثیر جدی بر کیفیت و طول عمر بیماران، در دسته خطرناکترینها قرار میگیرند. از میان این بیماریها میتوان به آرتریت روماتوئید، لوپوس (SLE) و اسکلرودرمی اشاره کرد که علاوه بر ایجاد درد و التهاب شدید در مفاصل، میتوانند قلب، ریهها، کلیهها و سایر ارگانهای مهم بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
1.آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthritis)
آرتریت روماتوئید یا همان روماتیسم مفصلی یکی از شایعترین و در عین حال جدیترین انواع روماتیسم التهابی است. این بیماری یک اختلال خودایمنی محسوب میشود؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم خود حمله کرده و باعث التهاب، درد و تخریب در مفاصل و بافتهای اطراف آن میشود.
ویژگی بارز آرتریت روماتوئید تقارن علائم است؛ به این معنا که مفاصل مشابه در هر دو سمت بدن (مانند انگشتان دو دست) بهطور همزمان درگیر میشوند. این بیماری معمولاً ابتدا از مفاصل کوچک مثل انگشتان شروع میشود و اگر بهموقع درمان نشود، به مفاصل بزرگتر و حتی اندامهای حیاتی مانند ریه، کلیه و قلب نیز آسیب میرساند.
از رایجترین نشانههای این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خشکی صبحگاهی مفاصل که اغلب پس از بیدار شدن از خواب احساس میشود.
- درد و تورم در مفاصل کوچک، بهویژه انگشتان.
- پیشرفت تدریجی التهاب که در نهایت میتواند موجب تغییر شکل مفاصل شود.
علت دقیق آرتریت روماتوئید هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان دادهاند که عوامل ژنتیکی نقش مهمی در بروز آن دارند. همچنین سبک زندگی ناسالم، مانند مصرف دخانیات و اضافهوزن، میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
امروزه با استفاده از داروهای ضدالتهابی، داروهای بیولوژیک، روشهای توانبخشی و در موارد شدید، جراحی، امکان کنترل علائم و افزایش کیفیت زندگی بیماران وجود دارد. به همین دلیل تشخیص زودهنگام و شروع درمان بهموقع اهمیت زیادی دارد و میتواند از بروز آسیبهای جدی به مفاصل و اندامهای داخلی پیشگیری کند.
2. لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)
لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا SLE یکی دیگر از خطرناکترین انواع روماتیسم است که در اثر یک واکنش خودایمنی ایجاد میشود؛ یعنی سیستم ایمنی بدن بافتها و اندامهای خود فرد را بیگانه تصور کرده و به آنها حمله میکند. این بیماری ممکن است در ابتدا تنها یک اندام را درگیر کند، اما در مراحل پیشرفته میتواند به التهاب گسترده در مفاصل، پوست، کلیهها، قلب و حتی مغز منجر شود.
علائم شایع لوپوس شامل درد مفاصل، کمخونی، سردرد، اختلالات خونی و مشکلات پوستی است. همین گستردگی علائم باعث میشود تشخیص زودهنگام آن دشوار باشد. اگرچه درمان قطعی برای SLE وجود ندارد، اما با مراجعه سریع به پزشک و استفاده از داروهای ضدالتهابی و سرکوبکننده سیستم ایمنی میتوان علائم را کنترل کرده و از آسیبهای جدی به اندامهای حیاتی پیشگیری کرد. به همین دلیل، لوپوس یکی از بیماریهایی است که نیاز به مراقبت و پیگیری مداوم پزشکی دارد.
3. اسپوندیلیت آنکیلوزان (Ankylosing Spondylitis)
اسپوندیلیت آنکیلوزان یک بیماری روماتیسمی التهابی است که بیشتر ستون فقرات را درگیر میکند و معمولاً در سنین جوانی بروز پیدا میکند. علت دقیق این بیماری هنوز ناشناخته است، اما پژوهشها نشان میدهند که عوامل ژنتیکی نقش مهمی در بروز آن دارند.
شایعترین علامت این بیماری التهاب و خشکی ستون فقرات است که اغلب در ساعات صبحگاهی با درد و سفتی بیشتر خود را نشان میدهد. در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، التهاب میتواند پیشرفت کرده و منجر به جوش خوردن مهرههای ستون فقرات و محدودیت شدید حرکتی شود.
این بیماری علاوه بر ستون فقرات، ممکن است با علائم دیگری مانند درد و خشکی مفاصل، خستگی، کاهش اشتها و در مراحل پیشرفتهتر، التهاب چشم، روده و حتی دریچههای قلب همراه باشد. مدیریت و درمان زودهنگام با داروهای ضدالتهابی و فیزیوتراپی نقش کلیدی در کاهش علائم و جلوگیری از عوارض جدی این بیماری دارد.
4. آرتریت پسوریاتیک (Psoriatic Arthritis)
آرتریت پسوریاتیک که به آن روماتیسم پسوریازیس نیز گفته میشود، نوعی روماتیسم التهابی است که در افرادی دیده میشود که دچار بیماری پوستی پسوریازیس هستند؛ بیماریای که با قرمزی پوست و پوستههای نقرهایرنگ شناخته میشود.
علائم این نوع روماتیسم بسته به فرد متفاوت است، اما معمولاً شامل درد و خشکی مفاصل، تورم، پوستهریزی پوست (بهویژه در کف سر)، فرورفتگی یا جدا شدن ناخن از بستر پوست و در برخی موارد التهاب عضلات میشود. شدت بیماری میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و همین موضوع بر انتخاب روش درمان تأثیر میگذارد.
هدف اصلی درمان آرتریت پسوریاتیک، مهار التهاب و پیشگیری از پیشرفت آسیبهای مفصلی است. پزشکان معمولاً با ترکیب داروهای ضدالتهابی، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی و گاهی فیزیوتراپی تلاش میکنند علائم بیماران را کنترل کرده و کیفیت زندگی آنها را بهبود بخشند.
5. اسکلرودرمی (Scleroderma)
اسکلرودرمی یکی از نادرترین اما خطرناکترین انواع روماتیسم است که با سفت و ضخیم شدن پوست و در موارد شدیدتر، با درگیری اندامهای داخلی همراه میشود. واژه اسکلرودرمی از ریشه یونانی “sclerosis” به معنای سختی گرفته شده و معنای تحتاللفظی آن “پوست سخت” است. همین ویژگی بارز، یعنی تغییر ساختار پوست، اولین علامتی است که اغلب بیماران متوجه آن میشوند.
از مهمترین نشانههای این بیماری میتوان به پدیده رینود (Raynaud’s phenomenon) اشاره کرد؛ حالتی که در آن به دلیل کاهش جریان خون، انگشتان دست و پا در هوای سرد تغییر رنگ داده و به آبی یا بنفش متمایل میشوند. اسکلرودرمی علاوه بر پوست، میتواند اندامهای حیاتی مانند قلب، ریهها و کلیهها را هم تحت تأثیر قرار دهد و به همین دلیل در دسته خطرناکترین بیماریهای روماتیسمی قرار میگیرد.
اگرچه تاکنون درمان قطعی برای اسکلرودرمی وجود ندارد، اما با کمک داروهای ضدالتهابی، تنظیم سیستم ایمنی و یک رویکرد درمانی چندتخصصی (روماتولوژی، پوست و داخلی)، امکان کنترل علائم و کاهش سرعت پیشرفت بیماری وجود دارد. تشخیص زودهنگام و مراجعه به پزشک متخصص نقش کلیدی در حفظ کیفیت زندگی بیماران مبتلا به اسکلرودرمی دارد.
جمعبندی
روماتیسم تنها یک بیماری واحد نیست، بلکه خانوادهای گسترده از بیش از ۲۰۰ بیماری التهابی و خودایمنی را شامل میشود که هر کدام میتوانند شدت و پیامدهای متفاوتی داشته باشند. از میان آنها، برخی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس، اسکلرودرمی، اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتریت پسوریاتیک و بیماری بهجت بهدلیل درگیری مفاصل، پوست و حتی اندامهای حیاتی، در دسته خطرناکترینها قرار میگیرند. این بیماریها در صورت بیتوجهی میتوانند نهتنها کیفیت زندگی بیمار را کاهش دهند، بلکه طول عمر او را نیز تحت تاثیر قرار دهند.
با این حال، تشخیص زودهنگام، درمانهای دارویی و توانبخشی، تغییر سبک زندگی و مراجعه منظم به متخصص روماتولوژی میتواند روند بیماری را کنترل کرده و از بروز عوارض جدی جلوگیری کند. بنابراین آگاهی، پیشگیری و اقدام بهموقع، کلید اصلی مقابله با خطرناکترین انواع روماتیسم هستند.
منبع: https://www.onedose.io/en/which-rheumatism-is-the-most-dangerous/