درد سمت راست کمر از چیست + (علت و درمان)

درد سمت راست کمر از جمله شکایت‌هایی است که بسیاری از افراد در مقاطع مختلف تجربه می‌کنند و همیشه هم به معنای یک مشکل ساده عضلانی نیست. گاهی این درد به علت فشار یا آسیب در عضلات و مهره‌های کمری ایجاد می‌شود، اما در برخی موارد می‌تواند نشانه درگیری دیسک، مفاصل ستون فقرات یا حتی ارجاع درد از کلیه و دستگاه گوارش باشد. نکته مهم این است که محل دقیق درد، نحوه شروع آن و علائم همراه مانند تیر کشیدن به پا، سوزش ادرار یا درد شکمی، سرنخ‌های ارزشمندی برای تشخیص علت اصلی فراهم می‌کند. در این مقاله علت‌های شایع و مهم درد سمت راست کمر به زبان ساده و علمی بررسی می‌شود تا امکان پیگیری درست و به موقع فراهم شود.

اگر با مشکل کمردرد مواجه هستید و به دنبال علت و روش درمان کمردرد میگردید، مقاله همه چیز درباره کمردرد را مطالعه کنید.

درد سمت راست کمر دقیقا کجاست؟

محل دقیق درد سمت راست کمر می‌تواند سرنخ مهمی درباره منشأ آن باشد. درد یک ناحیه مشخص در پشت همیشه از خود ستون فقرات نیست و گاهی از عضلات، مفاصل، دیسک‌ها یا حتی اندام‌های داخلی به کمر ارجاع داده می‌شود. به همین دلیل، توجه به اینکه درد در بخش بالایی یا پایینی کمر است، آیا به پا تیر می‌کشد، یا همراه با علائم شکمی و پهلو است، در تشخیص اولیه نقش تعیین کننده دارد.

درد بالای کمر سمت راست

درد در قسمت بالایی کمر سمت راست، یعنی ناحیه زیر دنده‌ها تا حدود میانی پشت، بیشتر با مشکلات عضلانی، مفاصل پشت یا گاهی دردهای ارجاعی از اندام‌هایی مانند کبد و کیسه صفرا مرتبط است. این درد ممکن است پس از فعالیت بدنی، بلند کردن جسم، خوابیدن در وضعیت نامناسب یا نشستن طولانی ایجاد شود و معمولاً با تغییر وضعیت بدن شدت آن تغییر می‌کند. اگر درد بالای کمر سمت راست همراه با علائمی مثل تهوع، سنگینی یا درد ناحیه فوقانی شکم باشد، احتمال منشأ گوارشی یا صفراوی مطرح می‌شود و نیاز به بررسی پزشکی دارد.

درد پایین کمر سمت راست نزدیک لگن

دردی که در ناحیه پایین کمر سمت راست و نزدیک لگن احساس می‌شود، شایع ترین محل دردهای مکانیکی کمر است. در این ناحیه، کشیدگی عضلات، التهاب مفاصل مهره‌ای، درگیری مفصل ساکروایلیاک یا بیرون زدگی دیسک کمر می‌تواند مطرح باشد. این درد اغلب با نشستن طولانی، خم شدن یا بلند شدن از حالت نشسته تشدید می‌شود و ممکن است به صورت درد موضعی یا همراه با خشکی و محدودیت حرکتی بروز کند.

درد سمت راست همراه با تیر کشیدن به باسن یا پا

اگر درد سمت راست کمر همراه با انتشار یا تیر کشیدن به باسن، پشت ران، ساق یا حتی کف پا باشد، معمولاً منشأ عصبی مطرح می‌شود. شایع ترین علت چنین الگویی، فشار دیسک یا تنگی مسیر خروج عصب در سمت راست است که باعث تحریک ریشه‌های عصبی کمری و ایجاد درد رادیکولار یا سیاتیکی می‌شود. این نوع درد اغلب به شکل سوزشی یا تیرکشنده توصیف می‌گردد و ممکن است با گزگز، بی حسی یا ضعف عضلانی نیز همراه باشد. محل انتشار درد بسته به ریشه عصبی درگیر متفاوت است.

اگر میخواهید بیشتر با کمردرد عصبی، علت و درمان این نوع کمردرد آشنا شوید پیشنهاد میکنیم مقاله مربوطه را بخوانید.

درد سمت راست همراه با درد پهلو یا شکم

زمانی که درد سمت راست کمر هم زمان در ناحیه پهلو یا شکم نیز احساس شود، باید به علل ارجاعی از اندام‌های داخلی توجه کرد. سنگ کلیه یا عفونت کلیه راست معمولا درد پهلو را به سمت پشت و گاهی به پایین شکم یا کشاله ران منتشر می‌کند و اغلب با علائمی مثل سوزش ادرار، تهوع، تب یا وجود خون در ادرار همراه است. همچنین برخی مشکلات گوارشی مانند آپاندیسیت یا بیماری‌های کیسه صفرا می‌توانند درد را به سمت راست کمر منتقل کنند. در این حالت، ثابت بودن درد نسبت به وضعیت بدن و وجود علائم عمومی یا شکمی، اهمیت زیادی در تشخیص دارد.

شایع ترین علت های عضلانی و اسکلتی درد سمت راست کمر

در بخش قابل توجهی از موارد، درد سمت راست کمر منشأ عضلانی یا اسکلتی دارد و به آسیب یا اختلال در عضلات، رباط‌ها و الگوی حرکتی مرتبط می‌شود. این نوع درد معمولاً پس از فعالیت بدنی، نشستن یا خوابیدن نامناسب، یا انجام حرکات ناگهانی بروز می‌کند و اغلب با تغییر وضعیت بدن شدت آن کم و زیاد می‌شود. در ادامه، شایع ترین علت‌های عضلانی و اسکلتی به صورت کاربردی توضیح داده می‌شود.

• کشیدگی عضله و رگ به رگ شدن رباط ها: کشیدگی عضله یا رگ به رگ شدن رباط‌ها زمانی رخ می‌دهد که عضلات یا بافت‌های نگهدارنده ستون فقرات در اثر بلند کردن جسم سنگین، چرخش ناگهانی تنه، ورزش بدون آمادگی یا فعالیت تکراری بیش از حد تحت فشار قرار گیرند. در این حالت درد معمولاً موضعی است، ممکن است با سفتی و محدودیت حرکتی همراه شود و اغلب در ساعات اول تا چند روز پس از فعالیت ایجاد می‌گردد. فشار مستقیم روی نقطه دردناک یا انجام حرکت‌های خاص، می‌تواند درد را تشدید کند.
• اسپاسم و گرفتگی عضلات کمری: اسپاسم به انقباض ناگهانی و غیرارادی عضلات اطراف کمر گفته می‌شود که معمولاً به عنوان پاسخ محافظتی بدن در برابر یک آسیب یا فشار ایجاد می‌گردد. این گرفتگی عضلات کمر می‌تواند پس از نشستن طولانی، کم آبی بدن، فعالیت شدید یا حتی استرس رخ دهد و درد تیز و محدودکننده به وجود آورد. در اسپاسم عضلانی، فرد اغلب احساس می‌کند کمر «قفل» شده است و صاف شدن یا چرخیدن برای او دشوار می‌شود.
• وضعیت های نادرست نشستن، خوابیدن یا بلند کردن اجسام: الگوهای نادرست حرکتی یکی از دلایل اصلی درد یک طرفه کمر است. نشستن با کمر گرد و بدون تکیه‌گاه، خوابیدن روی تشک بسیار نرم یا بسیار سفت، و بلند کردن اجسام با خم شدن تنه و بدون استفاده از زانوها، باعث توزیع نامتوازن نیرو در عضلات و مفاصل کمری می‌شود. این عدم تعادل، در یک سمت بدن فشار بیشتری ایجاد می‌کند و نتیجه آن می‌تواند درد سمت راست کمر باشد، به ویژه اگر این عادت‌ها به صورت طولانی مدت ادامه داشته باشند. برای آشنایی با روش صحیح خوابیدن برای کاهش کمردرد، مقاله تخصصی طب ماهان را مطالعه کنید.
• سندرم درد میوفاسیال و نقاط ماشه ای: سندرم درد میوفاسیال به حالتی گفته می‌شود که در آن برخی عضلات و بافت‌های اطراف آن‌ها دچار نقاط حساس و سفتی موضعی می‌شوند که به آن «نقاط ماشه‌ای» گفته می‌شود. فشار روی این نقاط می‌تواند درد را در همان ناحیه یا به شکل ارجاعی در بخش دیگری از کمر ایجاد کند. عضله کوادراتوس لومبوروم و عضلات سرینی از شایع ترین عضلاتی هستند که نقاط ماشه‌ای آن‌ها می‌تواند درد سمت راست کمر را تقلید یا تشدید کند. این درد اغلب با خستگی عضلانی، نشستن طولانی یا فعالیت‌های تکراری ارتباط دارد.

درمان درد سمت راست کمر

درمان درد سمت راست کمر به علت زمینه‌ای آن وابسته است و به همین دلیل، پیش از هر اقدام درمانی باید الگوی درد و علائم همراه به دقت ارزیابی شود. در بیشتر موارد که منشأ درد عضلانی یا مکانیکی است، رویکردهای محافظه‌کارانه مانند استراحت نسبی کوتاه‌مدت، اصلاح فعالیت‌ها و استفاده از درمان‌های فیزیکی مؤثر واقع می‌شوند. با این حال، اگر درد ناشی از دیسک، درگیری عصبی، مشکلات کلیوی یا گوارشی باشد، درمان اختصاصی همان بیماری ضرورت پیدا می‌کند.

درمان‌های خانگی و مراقبت اولیه در موارد خفیف

در دردهای ناگهانی و خفیف تا متوسط که پس از فعالیت یا وضعیت نامناسب ایجاد شده‌اند، کاهش موقت فعالیت‌های تشدیدکننده، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین، و بازگشت تدریجی به حرکت‌های سبک توصیه می‌شود. استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول برای کاهش التهاب و سپس کمپرس گرم برای شل شدن عضلات می‌تواند مفید باشد. انجام کشش‌های ملایم و راه رفتن کوتاه‌مدت نیز در بسیاری از افراد به کاهش اسپاسم کمک می‌کند، به شرط آنکه درد تیرکشنده یا علامت عصبی شدید وجود نداشته باشد.

درمان دارویی

در صورت نیاز و با نظر پزشک، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و شل‌کننده‌های عضلانی برای کنترل درد و گرفتگی به کار می‌روند. در مواردی که درد ماهیت عصبی داشته باشد، ممکن است داروهای اختصاصی دردهای نوروپاتیک نیز تجویز شود. مصرف خودسرانه طولانی‌مدت داروها، به ویژه در افراد دارای بیماری معده، کلیه یا قلب، توصیه نمی‌شود.

فیزیوتراپی و درمان‌های غیرجراحی

اگر درد بیش از چند روز پایدار بماند یا عودکننده باشد، فیزیوتراپی معمولاً یکی از مؤثرترین روش‌ها است. درمان‌هایی مانند تمرین‌های تقویتی عضلات مرکزی، تکنیک‌های آزادسازی بافت نرم، اصلاح الگوی حرکتی، و آموزش ارگونومیِ نشستن و بلند کردن اجسام، فشار یک‌طرفه روی کمر را کاهش می‌دهد و احتمال برگشت درد را کم می‌کند. در موارد مرتبط با مفصل ساکروایلیاک یا سندرم میوفاسیال، درمان‌های دستی و تمرین‌های هدفمند نیز نقش کلیدی دارند.

در کلینیک تخصصی طب ماهان شما میتوانید از مشاوره فیزیوتراپی رایگان بهره ببرید.

درمان‌های اختصاصی بر اساس علت

• درگیری دیسک یا عصب سمت راست: درمان معمولاً با استراحت نسبی، دارو، فیزیوتراپی و تمرین‌های کنترل‌شده آغاز می‌شود. در صورت شدت زیاد یا عدم پاسخ، تزریق‌های اپیدورال یا بلوک‌های عصبی در موارد انتخابی انجام می‌گیرد و جراحی تنها برای شرایط خاص مانند ضعف پیشرونده یا درد مقاوم مطرح می‌شود.
• علل کلیوی مانند سنگ یا عفونت کلیه راست: درمان شامل افزایش دریافت مایعات، داروهای ضد درد و در صورت وجود عفونت، آنتی‌بیوتیک و پیگیری تخصصی اورولوژی است. درد موج‌دار پهلو به کمر همراه با تهوع یا علائم ادراری نباید با درمان‌های ساده کمردرد اشتباه گرفته شود.
• علل گوارشی یا زنان: در صورت وجود درد شکمی مشخص، تب، تهوع مداوم، یا علائم لگنی، درمان باید بر اساس تشخیص داخلی، جراحی یا درمان مشکلات زنان انجام شود و رویکردهای معمول کمردرد به تنهایی کافی نیستند.

چه زمانی تصویربرداری لازم می شود؟

در اغلب موارد درد کمر، به ویژه اگر درد تازه شروع شده و علائم عصبی واضح وجود نداشته باشد، تصویربرداری در هفته‌های اول ضروری نیست و درمان‌های ساده و مراقبت‌های اولیه کفایت می‌کند؛ زیرا بسیاری از کمردردها منشأ مکانیکی یا عضلانی دارند و طی چند هفته بهبود می‌یابند. تصویربرداری زمانی توصیه می‌شود که علائم هشدار دیده شود یا درد بیش از حدود شش هفته با وجود درمان مناسب ادامه یابد.

از مهم‌ترین موارد نیازمند تصویربرداری می‌توان به درد شدید و مداوم، سابقه ضربه قابل توجه، تب یا نشانه‌های عفونت، سابقه سرطان یا کاهش وزن غیرقابل توجیه، پوکی استخوان و احتمال شکستگی، و همچنین علائم عصبی پیشرونده مانند ضعف پا، بی‌حسی گسترده یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع اشاره کرد. در این شرایط پزشک بر اساس یافته‌های بالینی، نوع مناسب تصویربرداری مانند ام آر آی، سی تی اسکن یا رادیوگرافی را انتخاب می‌کند.

جمع بندی

درد سمت راست کمر می‌تواند از علل متنوعی ایجاد شود و تنها به مشکلات ساده عضلانی محدود نیست. در بسیاری از افراد این درد به دلیل کشیدگی عضلات، اسپاسم، یا الگوهای نادرست نشستن و فعالیت‌های روزانه رخ می‌دهد، اما در مواردی منشأ آن درگیری دیسک و ریشه‌های عصبی، التهاب مفاصل ستون فقرات، یا دردهای ارجاعی از کلیه و دستگاه گوارش است. توجه به محل دقیق درد، نحوه انتشار آن به باسن یا پا، و وجود علائم همراه مانند سوزش ادرار، تب، یا درد شکمی در تشخیص مسیر درست کمک کننده است.

بیشتر موارد با اصلاح فعالیت‌ها، مراقبت‌های اولیه و درمان‌های فیزیکی بهبود می‌یابند، ولی در صورت تداوم درد، شدت زیاد، یا بروز علائم هشدار، ارزیابی پزشکی و گاهی تصویربرداری ضروری خواهد بود تا علت اصلی مشخص و درمان مناسب انتخاب شود.