مجله سلامت
چه غذاهایی برای دیسک کمر مضر است؟
بعضی خوراکیها میتوانند مثل «بنزین روی آتش» عمل کنند و التهاب بدن را بالا ببرند؛ وقتی التهاب بیشتر شود، دردهای دیسک کمر هم معمولا شدیدتر و طولانیتر احساس میشوند. از طرف دیگر، غذاهای پرکالری و ناسالم با افزایش وزن، فشار مکانیکی روی مهرهها و دیسکها را زیاد میکنند و روند بهبود را کندتر میسازند. به همین دلیل، شناخت غذاهای مضر و محدود کردن آنها یک اقدام ساده ولی مؤثر برای کنترل علائم دیسک کمر است، حتی اگر درمان اصلی از مسیر تمرین درمانی و مراقبت پزشکی دنبال شود.
قند و شیرینیهای صنعتی
مصرف زیاد قندهای افزوده و شیرینیهای صنعتی از مهمترین عوامل تشدیدکننده التهاب در بدن به شمار میآید و میتواند شدت دردهای اسکلتی عضلانی از جمله دردهای مرتبط با دیسک کمر را بیشتر کند. پژوهشها نشان میدهند رژیمهای سرشار از قند و نوشیدنیهای شیرین با افزایش نشانگرهای التهابی و نیز افزایش خطر چاقی و دیابت همراه هستند؛ هر دو عامل میتوانند روند فرسایش دیسک را سرعت دهند یا علائم کمردرد مزمن را بدتر کنند. از سوی دیگر، نوسانهای شدید قند خون و انسولین پس از مصرف شیرینیها، واکنشهای التهابی را تقویت میکند و در برخی افراد باعث تشدید درد و خستگی عضلانی میشود.
نمونههای رایج قند و شیرینیهای صنعتی که بهتر است محدود شوند عبارتاند از:
- نوشابهها و نوشیدنیهای شیرین
- کیک، کلوچه، بیسکویت و شکلاتهای شیرین
- آبمیوههای صنعتی و شربتهای آماده
- مربا، ژله، بستنیهای صنعتی و انواع دسرهای قندی
- تنقلات بستهبندیشده با قند بالا
کاهش تدریجی این خوراکیها و جایگزینی آنها با منابع طبیعی شیرینی مانند میوهها، میتواند به پایین آمدن التهاب و کمک به کنترل درد دیسک کمر یاری برساند.
اگر برای شما هم سوال شده که پس برای درمان کمردرد چه بخوریم؟ پیشنهاد میکنیم مقاله تخصصی طب ماهان را مطالعه کنید.
کربوهیدراتهای تصفیهشده
کربوهیدراتهای تصفیهشده شامل خوراکیهایی هستند که سبوس و بخشهای مفید دانه از آنها حذف شده و در نتیجه، فیبر و ریزمغذی کمی دارند و قند خون را سریع بالا میبرند. این افزایش سریع قند خون و انسولین میتواند التهاب عمومی بدن را تقویت کند و در افراد مبتلا به دیسک کمر، زمینه تشدید درد و کند شدن روند ترمیم بافت را فراهم سازد. علاوه بر این، مصرف مداوم این گروه غذایی معمولاً با افزایش وزن همراه است و اضافهوزن فشار مکانیکی بیشتری به ستون فقرات و دیسکها وارد میکند.
نمونههای رایج کربوهیدراتهای تصفیهشده که بهتر است محدود شوند عبارتاند از:
- نان سفید و محصولات تهیهشده از آرد سفید
- برنج سفید و غذاهای بر پایه آن
- ماکارونی معمولی و رشتههای تهیهشده از آرد تصفیهشده
- شیرینیها و تنقلات آردی صنعتی
- غلات صبحانه شیرین و فرآوریشده
جایگزینی این خوراکیها با غلات کامل مثل نان سبوسدار، برنج قهوهای، جو دوسر و بلغور، به کاهش التهاب و کنترل وزن کمک میکند و در نتیجه برای مدیریت علائم دیسک کمر مفیدتر است.
برای اطلاع از مواد خوراکی گیاهی و سنتی که برای کمردرد مفید هستند، توجه شما را به مقاله درمان گیاهی کمردرد با طب سنتی جلب میکنیم.
غذاهای فرآوریشده و فستفود
غذاهای فرآوریشده و فستفودها معمولاً سرشار از چربیهای ناسالم، نمک زیاد، قند افزوده و افزودنیهای صنعتی هستند؛ ترکیبی که میتواند التهاب سیستمیک بدن را افزایش دهد و دردهای مزمن کمر را تشدید کند. این خوراکیها همچنین کالری بالایی دارند و مصرف مکرر آنها به اضافهوزن منجر میشود؛ اضافهوزن فشار مکانیکی بیشتری به مهرهها و دیسکهای کمری وارد میکند و روند بهبود دیسک را کندتر میسازد. علاوه بر این، کمبود فیبر و ریزمغذیها در این نوع غذاها باعث میشود بدن مواد لازم برای ترمیم بافت و حفظ سلامت عضلات و دیسک را کمتر دریافت کند.
نمونههای رایج این گروه عبارتاند از:
- فستفودهایی مثل پیتزا، همبرگر، ساندویچهای پرچرب و سیبزمینی سرخکرده
- سوسیس، کالباس و گوشتهای فرآوریشده
- غذاهای آماده بستهبندیشده و کنسروی
- چیپس، پفک و تنقلات صنعتی شور
محدود کردن این خوراکیها و جایگزینی آنها با غذاهای خانگی ساده و کمچرب، یکی از اقدامات مؤثر برای کاهش التهاب و کنترل علائم دیسک کمر است.
همانطور که گفته شد اضافه وزن همچنین ضعیف بودن عضلات کمر باعث بدتر شدن کمردرد میشود، ورزش کردن راهیست برای جبران این مشکل در مقاله ورزش برای درمان دیسک کمر ویدئو و تصویر هایی است که ورزش های مفید برای دیسک کمر را معرفی میکند.
چربیهای ترانس و سرخکردنیها
چربیهای ترانس و غذاهای سرخکردنی از عوامل شناختهشده افزایش التهاب در بدن هستند و میتوانند دردهای اسکلتیعضلانی از جمله دردهای مرتبط با دیسک کمر را تشدید کنند. چربیهای ترانس با تغییر در متابولیسم چربیها و افزایش نشانگرهای التهابی، روند ترمیم بافت را کند میسازند و در درازمدت به سلامت عضلات و مفاصل آسیب میزنند. از سوی دیگر، سرخکردنیها معمولاً کالری بالایی دارند و مصرف مداوم آنها به اضافهوزن کمک میکند؛ اضافهوزن نیز فشار بیشتری بر مهرهها و دیسکهای کمری وارد میکند و شدت علائم را بالا میبرد.
نمونههای رایج این گروه شامل موارد زیر است:
- روغنهای جامد و محصولات حاوی «روغن نیمههیدروژنه»
- انواع فستفود و غذاهای سرخکرده عمیق
- شیرینیها و تنقلات صنعتی که با روغنهای نامناسب تهیه میشوند
- چیپس و اسنکهای سرخکرده
کاهش مصرف این خوراکیها و جایگزینی روشهای پخت سالمتر مانند بخارپز، آبپز یا کبابی، در کنترل التهاب و کمک به کاهش درد دیسک کمر اثر قابل توجهی دارد.
اگر برای شما هم سوال شده که کمبود چه ویتامینی باعث کمردرد میشود؟ پیشنهاد میکنیم مقاله تخصصی طب ماهان را در این باره مطالعه کنید.
گوشت قرمز پرچرب و گوشتهای فرآوریشده
مصرف زیاد گوشت قرمز پرچرب و به ویژه گوشتهای فرآوریشده میتواند از چند مسیر به ضرر افراد مبتلا به دیسک کمر باشد. این خوراکیها معمولاً چربی اشباع و ترکیباتی دارند که در بسیاری از مطالعات با افزایش نشانگرهای التهابی بدن همراه بودهاند، و التهاب بالاتر میتواند دردهای مزمن کمر و علائم دیسکی را تشدید کند. در مورد گوشتهای فرآوریشده مثل سوسیس، کالباس، بیکن و هاتداگ، ارتباط با التهاب و پیامدهای منفی سلامتی قویتر و ثابتتر گزارش شده است.
درباره گوشت قرمز معمولی (غیرفرآوریشده) نتایج پژوهشها یکدست نیست و برخی مطالعات اثر مستقیم پررنگی روی التهاب پیدا نکردهاند؛ بنابراین مسئله اصلی معمولاً «مصرف زیاد و مداوم» و همچنین نوع پخت و همراهی آن با رژیم کلی التهابزا است.
از طرف دیگر، گوشتهای پرچرب کالری بالایی دارند و در صورت مصرف زیاد، به اضافهوزن کمک میکنند؛ اضافهوزن هم فشار مکانیکی روی مهرهها و دیسکها را بیشتر میسازد.
نمونههای مضرتر در این گروه:
- گوشت قرمز پرچرب (چربیدار، سرخکرده یا کبابهای خیلی چرب)
- گوشتهای فرآوریشده مثل سوسیس، کالباس، هاتداگ، بیکن و گوشتهای دودی
بهتر است مصرف این موارد محدود شود و در صورت استفاده از گوشت قرمز، مقدار آن متعادل و بیشتر از نوع کمچرب و با روش پخت سالم باشد.
مصرف زیاد نمک
مصرف بیش از اندازه نمک و خوراکیهای شور میتواند با افزایش التهاب عمومی بدن و بههم زدن تعادل مایعات، زمینه تشدید دردهای اسکلتیعضلانی از جمله دردهای دیسک کمر را فراهم کند. شواهد پژوهشی نشان میدهد رژیمهای پرنمک با افزایش نشانگرهای التهابی و نیز با بدتر شدن شرایط متابولیک مانند مقاومت به انسولین و اضافهوزن همراه هستند؛ عواملی که هم فشار مکانیکی روی ستون فقرات را بیشتر میکنند و هم روند ترمیم بافت را کند میسازند.
به همین دلیل، کاهش مصرف نمک و محدود کردن غذاهای بسیار شور مثل فستفودها، کنسروها، تنقلات شور و گوشتهای فرآوریشده، یک اقدام ساده اما مؤثر در کنترل التهاب و کمک به کاهش علائم دیسک کمر محسوب میشود.
روغنهای گیاهی با امگا۶ بالا (در مصرف افراطی)
روغنهای گیاهی مانند روغن ذرت، سویا، آفتابگردان، گلرنگ و پنبهدانه از منابع اصلی امگا۶ (بهویژه لینولئیک اسید) هستند. امگا۶ یک اسید چرب ضروری است و بدن به مقدار متعادل به آن نیاز دارد، اما مسئله در مورد دیسک کمر معمولاً «مصرف افراطی و نامتعادل» است. شواهد علمی نشان میدهد اثر امگا۶ بر التهاب پیچیده است؛ بسیاری از پژوهشها خودِ امگا۶ را ذاتاً التهابزا نمیدانند و حتی در بعضی مطالعات با نشانگرهای التهابی کمتر همراه بوده است.
با این حال، برخی مرورهای علمی تأکید میکنند که نسبت بسیار بالای امگا۶ به امگا۳ در رژیمهای امروزی میتواند اثرات ضدالتهابی امگا۳ را تضعیف کند و در مجموع به سمت التهاب بیشتر سوق دهد.
بنابراین، توصیه کاربردی این نیست که این روغنها کاملاً حذف شوند، بلکه بهتر است:
- مصرفشان در حد متعادل باشد و به شکل تکراری برای سرخکردن عمیق استفاده نشوند.
- همزمان دریافت امگا۳ (مثل ماهیهای چرب، گردو، بذر کتان) افزایش یابد تا نسبت امگا۶ به امگا۳ متعادل شود.
- در پختوپز روزمره بیشتر از روغنهایی با پروفایل چربی مساعدتر مثل روغن زیتون و کانولا استفاده شود.
با رعایت این تعادل، نگرانی از بابت امگا۶ کاهش مییابد و رژیم غذایی به سمت الگوی ضدالتهاب مناسب برای کنترل دردهای دیسکی حرکت میکند.
الکل (در صورت مصرف)
مصرف الکل، به ویژه به صورت منظم یا زیاد، میتواند از چند جهت برای افراد مبتلا به دیسک کمر نامطلوب باشد. الکل با افزایش التهاب سیستمیک و تضعیف فرایندهای ترمیمی بدن، ممکن است روند بهبود بافتهای آسیبدیده را کند کند. همچنین در مصرف طولانیمدت، بر سلامت استخوان و عضله اثر منفی میگذارد و میتواند کیفیت خواب را کاهش دهد؛ موضوعی که به طور غیرمستقیم تحمل درد و بازتوانی را دشوارتر میسازد. به همین دلیل، در صورت مصرف الکل، کاهش آن یا پرهیز از مصرف منظم میتواند به عنوان یک اقدام کمکی در کنترل دردهای دیسکی و بهبود سلامت عمومی بدن در نظر گرفته شود.
جمع بندی
غذاهای شیرین و قندی، کربوهیدراتهای تصفیهشده، فستفود و خوراکیهای فرآوریشده، چربیهای ترانس و سرخکردنیها، نمک زیاد و مصرف افراطی روغنهای امگا۶ بالا میتوانند التهاب و درد دیسک کمر را تشدید کنند. محدود کردن این گروهها و کنترل وزن، یک راه ساده و موثر برای کمک به کاهش علائم در کنار درمانهای اصلی است.