مجله سلامت
چه موقع دیسک کمر نیاز به عمل جراحی دارد؟
دیسکهای بین مهرهای مانند بالشهای نرمی هستند که بین استخوانهای ستون فقرات قرار دارند و نقش ضربهگیر را ایفا میکنند. آنها به ما اجازه میدهند تا بهراحتی خم شویم، بایستیم یا حرکت کنیم، بدون اینکه استخوانها به یکدیگر ساییده شوند. اما گاهی یکی از این دیسکها دچار بیرونزدگی یا پارگی (فتق دیسک) میشود و بخشی از مادهی ژلهای داخل آن به بیرون نشت میکند. این بیرونزدگی میتواند بر روی اعصاب اطراف ستون فقرات فشار وارد کند و باعث درد، بیحسی یا ضعف در کمر و پاها شود. برای آشنایی بیشتر با ساختار ستون فقرات و نقش دیسکهای بینمهرهای در حرکت بدن، پیشنهاد میکنیم مقاله دیسک کمر چیست را مطالعه کنید.
در بسیاری از موارد، دیسک کمر با درمانهای غیرجراحی مثل فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و اصلاح سبک زندگی بهبود مییابد. اما زمانی که درد شدید و مداوم باشد، یا فشار روی عصب باعث از دست دادن توان حرکتی شود، ممکن است عمل جراحی تنها راه مؤثر برای درمان کامل باشد.
در این مقاله بررسی میکنیم که چه زمانی جراحی برای دیسک کمر ضرورت پیدا میکند، چه علائمی هشداردهندهاند و در چه شرایطی میتوان هنوز به درمانهای غیرجراحی امیدوار بود.
وقتی درمانهای غیرجراحی دیگر موثر نیستند
در بیشتر موارد، فتق یا بیرونزدگی دیسک کمر با روشهای غیرجراحی مانند داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی، تمرینات کششی و اصلاح سبک زندگی کنترل میشود. بسیاری از بیماران ظرف چند هفته تا سه ماه با این روشها بهبود قابلتوجهی احساس میکنند. اما در برخی موارد، بدن به این درمانها پاسخ نمیدهد و علائم نهتنها برطرف نمیشوند، بلکه بهتدریج شدیدتر میشوند.
وقتی درد مزمن کمر یا پا پس از ۶ تا ۱۲ هفته درمان مداوم همچنان باقی بماند یا حتی تشدید شود، میتواند نشانهای باشد که درمانهای محافظهکارانه دیگر کارایی خود را از دست دادهاند. این حالت معمولاً زمانی رخ میدهد که بیرونزدگی دیسک به حدی زیاد است که فشار مداومی بر ریشهی عصب وارد میکند و با روشهای فیزیوتراپی یا دارویی قابل رفع نیست.
در چنین شرایطی، بیمار معمولاً با درد مداوم، بیحسی یا ضعف عضلانی در پاها مواجه میشود که فعالیتهای روزمره مثل نشستن، راه رفتن یا حتی خوابیدن را سخت میکند. اگر MRI نیز نشان دهد که فشار زیادی بر عصب وجود دارد، پزشک ممکن است جراحی دیسک کمر را بهعنوان مرحلهی بعدی درمان توصیه کند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله علائم دیسک کمر خطرناک را مطالعه کنید.
نکته مهم این است که تصمیم برای جراحی معمولاً زمانی گرفته میشود که درد زندگی بیمار را مختل کرده باشد و خطر آسیب عصبی دائمی وجود داشته باشد ، نه صرفاً بهدلیل وجود درد یا بیرونزدگی در عکس MRI.
اگر نتیجه MRI خود را دارید و میخواهید بدانید میزان بیرونزدگی دیسک چقدر جدی است، میتوانید از تحلیل رایگان عکس امآرآی استفاده کنید تا توسط متخصصان بررسی شود.
علائم هشداردهندهای که نشان میدهد جراحی لازم است
در بیشتر بیماران، فتق دیسک بهمرور و با درمانهای غیرجراحی کنترل میشود. اما در برخی شرایط، بیرونزدگی دیسک به حدی پیشرفته است که فشار شدیدی روی اعصاب وارد میکند و در این حالت جراحی یک ضرورت پزشکی محسوب میشود، نه یک انتخاب.
برای آشنایی با مهمترین نشانهها و علائمی که میتوانند از درگیری دیسک کمر خبر دهند، پیشنهاد میکنیم مقاله علائم دیسک کمر را مطالعه کنید.
۱. درد مداوم و غیرقابلتحمل
اگر با وجود دارو، فیزیوتراپی و استراحت، درد کمر یا پا برای بیش از ۶ تا ۱۲ هفته ادامه پیدا کند و شدت آن بهحدی برسد که خواب و فعالیتهای روزمره را مختل کند، این یکی از واضحترین نشانههای نیاز به جراحی است.
مطالعات نشان دادهاند بیمارانی که دچار درد شدید و پایدار ناشی از فشار عصبی هستند، پس از جراحی سریعتر بهبود مییابند و کیفیت زندگیشان زودتر برمیگردد.
۲. ضعف عضلانی یا از دست دادن عملکرد پاها
وقتی دیسک بیرونزده باعث فشار مستقیم روی ریشههای عصبی شود، ممکن است توان حرکتی پاها بهتدریج کاهش یابد. بیمار در بالا آوردن پا، ایستادن روی پنجه یا پاشنه، یا حفظ تعادل دچار مشکل میشود.
این ضعف عضلانی معمولاً نشانهی درگیری عصبی جدی است و در صورت عدم جراحی میتواند دائمی شود. برای آشنایی کاملتر با سایر نشانههایی که دیسک کمر میتواند در پاها ایجاد کند، مقاله علائم دیسک کمر در پاها را مطالعه کنید.
۳. بیاختیاری ادرار یا مدفوع
یکی از علائم خطرناک و اورژانسی فتق دیسک، بیاختیاری ناگهانی ادرار یا مدفوع است. این حالت معمولاً به دلیل فشرده شدن شدید ریشههای عصبی در ناحیهی پایین ستون فقرات و ایجاد سندروم دماسب (Cauda Equina Syndrome) رخ میدهد. در چنین شرایطی باید فوراً جراحی انجام شود تا از آسیب دائمی به اعصاب جلوگیری گردد.
۴. بیحسی در ناحیه بین پاها یا نشیمنگاه
اگر بیمار احساس بیحسی یا مورمورشدگی در ناحیهی بین پاها (ناحیه زینی) داشته باشد، نشانهی هشدار دیگری از آسیب جدی عصبی است و باید سریعاً توسط جراح ستون فقرات ارزیابی شود.
۵. درد تیرکشنده در پا که با هیچ درمانی آرام نمیشود
درد سیاتیکی که از کمر به سمت پا تیر میکشد و با دارو یا فیزیوتراپی کاهش نمییابد، اغلب نشاندهندهی فشار مستقیم دیسک بر عصب سیاتیک است. در این حالت، جراحی میتواند عصب را آزاد کرده و درد را بهسرعت کاهش دهد. برای آشنایی دقیقتر با تفاوت میان این دو عارضه و درک اینکه چه زمانی درد پا ناشی از دیسک است یا سیاتیک، مقاله فرق دیسک کمر با سیاتیک را مطالعه کنید.
چه مدت باید صبر کرد تا مطمئن شویم جراحی لازم است؟
درمان دیسک کمر همیشه با روشهای غیرجراحی و محافظهکارانه آغاز میشود. پزشکان معمولاً توصیه میکنند بیمار حداقل ۶ تا ۱۲ هفته از درمانهای غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب، تمرینات کششی، و اصلاح سبک زندگی استفاده کند.
در این بازهی زمانی، بسیاری از بیماران شاهد بهبود قابلتوجهی در درد، دامنهی حرکتی و عملکرد روزمره خود هستند. برای آشنایی با تمرینات، حرکات کششی و روشهای سادهای که میتوانید در منزل انجام دهید، پیشنهاد میکنیم مقاله درمان دیسک کمر در خانه را مطالعه کنید.
اما اگر بعد از این مدت، درد مداوم و ناتوانکننده باقی بماند یا علائم عصبی مثل ضعف پا، بیحسی یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع ایجاد شود، زمان آن است که پزشک گزینهی جراحی دیسک کمر را بررسی کند.
مطالعات انجامشده در مجلهی Journal of Neurosurgery نشان میدهد بیمارانی که پس از ۶ هفته درمان محافظهکارانه هنوز دچار درد شدید هستند، در صورت انجام جراحی، بهبود سریعتر و بازگشت زودتری به فعالیتهای روزمره دارند. در مقابل، تأخیر بیشازحد در عمل ممکن است خطر آسیب دائمی به عصب را افزایش دهد.
به صورت خلاصه باید بیان کرد که:
اگر درد شما کاهش یابد یا روند بهبودی وجود داشته باشد، نیازی به جراحی نیست.
اما اگر درد ثابت بماند یا شدت یابد، باید فوراً با پزشک یا جراح ستون فقرات مشورت کنید تا از پیشرفت آسیب جلوگیری شود.
تصمیم نهایی برای جراحی نباید عجولانه باشد، اما بهتعویق انداختن بیش از حد نیز میتواند خطرناک باشد. مشورت با متخصص ارتوپدی یا جراح ستون فقرات بهترین راه برای تعیین زمان دقیق است.
اگر برای تصمیمگیری نیاز دارید بدانید عمل دیسک کمر چقدر هزینه دارد و چه عواملی روی قیمت آن تأثیر میگذارند، مقاله هزینه عمل دیسک کمر را بخوانید.
اگر درباره عمل کردن یا نکردن دیسک کمر خود شک و تردید دارید و نمیدانید که آیا عمل دیسک کمر مفید است، پیشنهاد میکنیم ویدیو زیر را مشاهده کنید.
مشورت با پزشک متخصص
به یاد داشته باشید که تصمیم برای انجام جراحی دیسک کمر هرگز نباید بدون نظر پزشک متخصص گرفته شود. هر فرد شرایط جسمی، شدت آسیب و الگوی درد متفاوتی دارد، و تنها متخصص ارتوپدی یا جراح ستون فقرات میتواند بر اساس معاینهی دقیق و نتایج تصویربرداری بهترین روش درمانی را پیشنهاد کند.
این مقاله صرفاً یک راهنمای عمومی و آموزشی است تا مسیر تصمیمگیری برای شما روشنتر شود، اما جایگزین تشخیص و نظر پزشک نیست. اگر هنوز مطمئن نیستید که به جراحی نیاز دارید یا خیر، میتوانید از مشاوره ارتوپدی رایگان طب ماهان استفاده کنید تا متخصصان ما شرایط شما را بررسی کرده و راه مناسب را پیشنهاد دهند.
مشاوره ارتوپدی رایگان
جهت مشاوره ارتوپدی رایگان فرم زیر را پرکنید و دکمه ارسال را بزنید. مشاورین ما در اسرع وقت با شما تماس خواهند گرفت.
